Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Αρχείο Ανάπτυξη, Οικονομία Η ανάπτυξη πρέπει να συμβαδίζει με την κοινωνική συνοχή και το διατηρημένο περιβάλλον
Η ανάπτυξη πρέπει να συμβαδίζει με την κοινωνική συνοχή και το διατηρημένο περιβάλλον Εκτύπωση E-mail
 Συνέντευξη του Γιώργου Αγοραστάκη στο Ματθαίο Φρατζεσκάκη στην εφημερίδα "Πυξίδα"24-02-2005       

 

Στον απόηχο του αναπτυξιακού συνεδρίου του νομού Χανίων μιλήσαμε με τον Αντινομάρχη Χανίων Γιώργο Αγοραστάκη, ψυχή του συνεδρίου. Είναι η ανάπτυξη πολιτική έννοια ή δείκτης τεχνοκρατών; Αυτή ήταν η κεντρική ερώτηση της κουβέντας μας και υπό αυτό το πρίσμα μιλήσαμε για σχεδιασμό, συνεργασία φορέων, τουρισμό(συμβατικό και εναλλακτικό), κρητική διατροφή αλλά και για τους μετανάστες. Γιατί η ανάπτυξη είναι εξόχως πολιτική έννοια!

 «...Η ανάπτυξη δεν είναι ταυτόσημη μόνο με την οικονομική μεγέθυνση αλλά θα πρέπει να συμβαδίζει με την κοινωνική συνοχή. Να μην περιθωριοποιούνται άνθρωποι και να εξασφαλίζονται συνθήκες και ποιότητα ζωής σε όλους. Επίσης πρέπει να διατηρείται το περιβάλλον και να γίνεται στοιχείο της ίδιας ενότητας...» 

ΕΡ:   Το αναπτυξιακό συνέδριο του νομού Χανίων τελείωσε. Ποιο είναι το συμπέρασμα από την διαδικασία;

 

ΑΠ:   Το συμπέρασμα είναι ότι επετεύχθησαν οι στόχοι οι οποίοι είχαν τεθεί σ' ότι αφορά αυτή τη διοργάνωση. Αλλά πρέπει να προσδιορίσουμε τους στόχους για να δούμε τι θέλαμε να κάνουμε με αυτό το συνέδριο και τι τελικά προέκυψε. Μ' αυτό το συνέδριο θέλαμε να βάλουμε όλους τους φορείς των Χανίων, τους συντελεστές της ανάπτυξης, σε μια γενικότερη συζήτηση γύρω από το μέλλον του τόπου μας και να δούμε πιο συγκεκριμένα πως μπορούν σε ορισμένα θέματα σχεδιασμού να επιτύχουμε μια σύγκλιση στόχων. Αυτός ο στόχος επιτεύχθηκε.

       Νομίζω ότι αυτό το συνέδριο από την οργάνωση που είχε, κατάφερε να ενώσει τους φορείς των Χανίων, να συμμετέχουν ενεργά όλοι στη συζήτηση και τελικά να προκύψει μια καταρχήν σύγκλιση πάνω σε αναπτυξιακούς στόχους, να δώσει ένα συγκεκριμένο πόρισμα το οποίο να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά ως ένα σχέδιο δράσης. Αυτό από την πλευρά των στόχων και από την πλευρά των επιτεύξεων. Όμως για να δούμε σωστότερα πολιτικά αυτό το θέμα θα πρέπει να δούμε το θέμα της ανάπτυξης και πως μπορεί κανείς να το διαχειριστεί στη χώρα μας.

       Το θέμα της ανάπτυξης συνδέεται κυρίως με το θέμα της οικονομικής ανάπτυξης. Ζούμε στα πλαίσια μιας καπιταλιστικής οικονομίας, όπου ο κάθε παράγοντας της οικονομίας δρα -στα πλαίσια του ανταγωνισμού και- με στόχο να επιτύχει το καλύτερο οικονομικό αποτέλεσμα. Να πετύχει το μεγαλύτερο κέρδος. Αυτό είναι το γενικό πλαίσιο. Ωστόσο όμως για να επιτευχθούν τέτοιου είδους στόχοι μεμονωμένοι δεν μπορούν να επιτευχθούν παρά μόνο στα πλαίσια μιας συνέργιας μεταξύ των διάφορων συντελεστών για να πετύχει το μεγαλύτερο αποτέλεσμα. Το ζητούμενο είναι πως επιτυγχάνεις την συνέργια όλων των παραγόντων για να επιτυγχάνει ο καθένας στη βάση ενός σχεδίου το καλύτερο αποτέλεσμα και να επιτυγχάνει συνολικά μια περιοχή το στόχο της. Άρα στο θέμα του σχεδιασμού της ανάπτυξης το πρώτο πράγμα που επιδιώκεις να επιτύχεις είναι τη συμφωνία των διάφορων συντελεστών.

 

ΕΡ:   Μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη τμηματικά; Μόνο  ενός δήμου, ενός νομού...

 

ΑΠ:   Όχι, τα προβλήματα είναι συνολικά, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με μεμονωμένες ενέργειες που πολλές φορές είναι αντιφατικές ή ανταγωνιστικές. Δεν μπορούμε δηλαδή να αφήνουμε τα προβλήματα -που είναι κοινά- να προσπαθεί ο καθένας να τα αντιμετωπίσει από την πλευρά του. Ο κάθε μεμονωμένος  είναι και μικρός και ανίσχυρος, και δεν μπορεί να έχει αποτελέσματα. Αυτό είναι ένα από τα μεγάλα  προβλήματα και της περιοχής μας όπου παρατηρούμε  στα πλαίσια της τοπικής αυτοδιοίκησης, μια περιοχή να προσπαθεί να πετύχει το καλύτερο αποτέλεσμα πολλές φορές εις βάρος της άλλης περιοχής.

 

ΕΡ:   Τελικά πέρα από διαπιστώσεις στο αναπτυξιακό συνέδριο υπάρχει στο ελάχιστο κάτι που θα μπορούσε να μεταπείσει δύο δημάρχους γειτονικών περιοχών να αλλάξουν αντίληψη ακριβώς σε αυτό που λέτε και να καταλάβουν ότι πρέπει να αρχίσουν να συμπορεύονται;

 

ΑΠ:   Η διαδικασία αυτή είναι επώδυνη και το μεγαλύτερο πρόβλημα που υπάρχει, μιας και αναφερόμαστε στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση, είναι ότι πρέπει να κατανοήσουμε ότι τα μεγάλα προβλήματα που υπάρχουν βρίσκονται έξω από τον στενά εννοούμενο τομέα αρμοδιότητας της αυτοδιοίκησης. Και ότι αν θέλομε να βοηθήσομε τις περιοχές μας και τους κατοίκους τους πρέπει να ασχοληθούμε συγκεκριμένα και με τα ευρύτερα προβλήματα της οικονομίας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα π.χ. που έχουμε στο νομό μας είναι η κατάσταση που υπάρχει στον πρωτογενή τομέα, στη γεωργία. Εάν κάποιοι σε ορισμένες περιοχές αγνοούν ή παραμελούν αυτόν τον τομέα δεν σημαίνει ότι βοηθούνε στην ανάπτυξη. Το γενικός όφελος προκύπτει πρώτα και κύρια εάν προάγονται οι διάφοροι οικονομικοί τομείς, αν τα οικονομικά μεγέθη και οι άνθρωποι ως παραγωγοί και ως συντελεστές της ανάπτυξης είναι σε μία σωστή κατεύθυνση. Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα.

 

ΕΡ:   Θέλω να προσδιορίσουμε το στόχο. Το κέρδος θα το περιγράφατε κάθε φορά με δείκτες αριθμητικούς, οικονομοτεχνικούς ή θα πρέπει να αρχίσουμε να αναζητούμε και κάποια πιο ποιοτικά στοιχεία;

 

ΑΠ:   Στο περιεχόμενο της ανάπτυξης  χρησιμοποιήσαμε το παράδειγμα της οικονομικής μεγέθυνσης. Αυτό είναι σημαντικό, ωστόσο όμως στις νεότερες και σύγχρονες αντιλήψεις, ακόμα και στις πιο νεοφιλελεύθερες, η ανάπτυξη δεν είναι ταυτόσημη μόνο με την οικονομική μεγέθυνση αλλά θα πρέπει να συμβαδίζει με την κοινωνική συνοχή. Δηλαδή να μην περιθωριοποιούνται άνθρωποι και να μην αποκόβονται από την γενικότερη πορεία, να εξασφαλίζονται συνθήκες και ποιότητα ζωής σε όλους τους κατοίκους. Επίσης ως προϋπόθεση μιας οποιαδήποτε ανάπτυξης θα πρέπει να διατηρείται το περιβάλλον ή στην περίπτωσή μας εδώ στα Χανιά, το περιβάλλον να γίνεται στοιχείο της ίδιας της ενότητας, δηλαδή η ίδια η οικονομική μεγέθυνση να ενσωματώνει μέσα της την προστασία του περιβάλλοντος και να αξιοποιεί αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα για να επιτυγχάνει και οικονομικούς στόχους. Αυτά τα δύο στοιχεία, κοινωνική συνοχή και περιβάλλον είναι θέματα σοβαρά που θα πρέπει και η κοινωνία να τα κατανοεί. Γι' αυτό  το συνέδριο δεν περιορίστηκε μόνο στα θέματα της οικονομίας και της παραγωγής και των υπηρεσιών αλλά επεκτάθηκε και στα θέματα της κοινωνίας και στα θέματα του περιβάλλοντος.

 

ΕΡ:   Ποιες δυνάμεις θα περιγράφατε ως αυτές που άμεσα θα κληθούν σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας να υλοποιήσουν προοπτικά αυτό που λέμε ανάπτυξη στο νομό;

 

ΑΠ:   H προτεραιότητα που δώσαμε είναι στους μαζικούς φορείς του νομού Χανίων. Να μπορούν –πρώτον- να περιλάβουν μέσα στη θεματολογία και στα ενδιαφέροντα τους τα γενικότερα αναπτυξιακά θέματα και –δεύτερον- να μπορούν στη δράση τους να είναι στοχοπροσηλωμένοι, αποδεχόμενοι τους  γενικούς αναπτυξιακούς στόχους και την κοινή δράση πάνω σ' αυτούς. Αυτή είναι η γενικότερη επιδίωξη. Βεβαίως ένα συνέδριο δεν σταματάει σε ένα πόρισμα. Μεγάλη σημασία έχει αν στο μέλλον αυτά τα οποία υπάρχουν ως κατάληξη από το συνέδριο τα παλεύει κανείς στη ζωή και εγώ είπα ότι το πόρισμα πρέπει να το δούμε σαν ένα σχέδιο δράσης το οποίο υιοθετείται από όλους τους επιμέρους φορείς.

 

ΕΡ:   Υπάρχει ένας μηχανισμός υποστήριξης αυτής της δουλειάς; Ένας μηχανισμός ελέγχου της ελάχιστης υποχρέωσης υλοποίησης των κατευθύνσεων του συνεδρίου από τους φορείς του νομού;

 

ΑΠ:   Υποχρέωση δεν υπάρχει με την έννοια που εννοείς. Το πρόβλημα που υπάρχει στη χώρα μας είναι ότι δεν υπάρχουν δημόσιοι μηχανισμοί κατάρτισης του αναπτυξιακού σχεδιασμού αποφάσεων και υλοποίησης του στην συνέχεια. Το μόνο που υπάρχει είναι ο σχεδιασμός που επιβάλλεται από την Ε.Ε. για την διαχείριση του κοινοτικού χρήματος που αφορά τη διαρθρωτική πολιτική. Τα λεγόμενα αναπτυξιακά προγράμματα που υπάρχουνε στη χώρα μας, είναι μια υποχρέωση που υπάρχει από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Για όλα τα άλλα χρηματοδοτικά μέσα -δημόσια και ιδιωτικά-που ενεργοποιούνται για την ανάπτυξη στη χώρα μας, δεν υπάρχει κανένας θεσμοθετημένος σχεδιασμός. Το συνέδριο ήρθε να καλύψει άτυπα μια τέτοια υποχρέωση που έχει η πολιτεία απέναντι στις διάφορες περιοχές στο να σχεδιάζει μαζί με τους φορείς τα θέματα της ανάπτυξης και να προσπαθεί στη συνέχεια να υλοποιήσει τις αποφάσεις που παίρνονται.

  

ΕΡ:   Ο τουρισμός λέμε ότι είναι η  βιομηχανία μας.. .

 

ΑΠ:   Η οικονομία της περιοχής μας στηρίζεται πολύ σ' αυτόν τον τομέα. Έχει παρατηρηθεί διαχρονικά τα τελευταία χρόνια ότι ο πρωτογενής τομέας, ο οποίος ήτανε ο πρώτος τομέας της οικονομίας μας ολισθαίνει διαρκώς, οπισθοχωρεί και το έδαφος το καλύπτει ο τουρισμός. Αυτό είναι ευχάριστο από τη μια μεριά γιατί δημιουργείται μια ισορροπία και υπάρχει μια συνέχεια στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής μας, ταυτόχρονα δημιουργούνται διάφοροι κίνδυνοι ώστε να φοβόμαστε  ότι  στο μέλλον μπορεί να οδηγηθούμε «σε μια τουριστική μονοκαλλιέργεια». Η οικονομία μας να είναι μονοδιάστατη και εξαρτώμενη από τον τουρισμό που είναι ένας τομέας εύθραυστος και εξαρτάται από πολλούς εξωτερικούς παράγοντες. Άρα πολύ μεγάλη σημασία έχει για μας εδώ η πολυτομεακή ανάπτυξη και αφού ο δευτερογενής τομέας δεν έχει τις δυνατότητες να πάρει κεφάλι και να μεγαλώσει το μέγεθός του από το επίπεδο που βρίσκεται δηλαδή το 15-16%, θα πρέπει να δοθεί έμφαση, στον πρωτογενή τομέα, να ανακοπεί η καθοδική του πορεία και παράλληλα να ενισχύεται η δυναμικότητα που έχει ο τουρισμός για να μπορεί να υπάρξει ένα ασφαλέστερο οικονομικό μέλλον για την περιοχή μας.

 

ΕΡ:   Έχουμε συμφωνήσει στο τι  είδους τουρισμό θέλουμε για τα Χανιά;

 

ΑΠ:   Είναι ένα θέμα το οποίο πρέπει διαρκώς να το συζητάμε και διαρκώς να το παλεύουμε. Οι διάφοροι συντελεστές της τουριστικής ανάπτυξης έχουν ενδεχομένως διαφορετικές επιδιώξεις. Ωστόσο όμως ποσοτικά ο τουρισμός μας έχει μια πεπερασμένη δυνατότητα ανάπτυξης. Στην ποιότητά του έχει πολλά βήματα τα οποία πρέπει να γίνουν και εδώ θα πρέπει να γίνεται διαρκώς προσπάθεια ώστε να επιτυγχάνεται κάθε στόχος που μπαίνει. Τώρα για το μέγεθος. Ο τουρισμός που έχουμε εδώ είναι ο μαζικός τουρισμός «θάλασσας και ήλιου». Αυτή η εκτατική και εντατική μορφή της ανάπτυξης του μαζικού τουρισμού στα Χανιά δεν έχει πολλά περιθώρια. Έχει πολλά περιθώρια όμως η ποιοτική βελτίωσή του, ώστε να επιτύχομε ας πούμε μεγαλύτερα οφέλη. Και όταν λέμε ποιότητα εννοούμε όχι μόνο τις  τις ξενοδοχειακές υποδομές τις υπηρεσίες που προσφέρουνε αλλά επίσης το δημόσιο χώρο. Ο τουρισμός δεν είναι μόνο ξενοδοχεία και αεροπλάνα που μεταφέρουν ανθρώπους, αλλά είναι και ο δημόσιος χώρος, η εικόνα του και η λειτουργία του. Εδώ έχουν να γίνουν πάρα πολλά, διότι σε πολλές περιοχές έχουν πάρει τα πράγματα πολύ στραβό δρόμο και πρέπει να υπάρξει σημαντική παρέμβαση ειδικά από τους φορείς της αυτοδιοίκησης.

 

ΕΡ:   Τουριστική συνείδηση έχουμε;

 

ΑΠ:   Αποκτιέται σιγά – σιγά. Ο τουρισμός αναπτύχθηκε σχετικά πρόσφατα  και δεν έχει δημιουργηθεί ολοκληρωμένα η συνείδηση αυτή, θέλει χρόνο να δημιουργηθεί. Βεβαίως υπάρχουν περιοχές που λειτουργούν με τη λογική της αρπαχτής. Αντιμετωπίζεται ο τουρίστας, ο επισκέπτης, ως ένας περαστικός που δεν θα ξαναδούμε και  ότι αρπάξουμε απ' αυτόν είναι κέρδος, αγνοώντας τις γενικότερες επιπτώσεις που δημιουργούνται στην εικόνα γενικά της περιοχής αλλά και στη λειτουργία της συνολική τουριστικής οικονομίας. Αυτά τα φαινόμενα θα πρέπει να περιοριστούν όσο το δυνατόν συντομότερα γιατί δημιουργούν πολύ κακή συνολική εντύπωση, και λειτουργούν εις βάρος συνολικά της περιοχής μας, στο διεθνή χώρο, διότι ο τουρισμός είναι μια διεθνοποιημένη δραστηριότητα.

 

ΕΡ:   Μου έκανε εντύπωση παρακολουθώντας στο σύνολό της την αντίστοιχη θεματική ενότητα του συνεδρίου, ότι σχεδόν καθολικά υπήρχε ένας προσανατολισμός προσέγγισης τουριστών – πελατών από το εξωτερικό. Σχεδόν κανένας από τους άμεσα εμπλεκόμενους δεν φάνηκε να προσανατολίζεται σ' αυτό που λέμε εσωτερικό τουρισμό. Δεν πρέπει να μας απασχολεί;

 

ΑΠ:   Χρειάζεται ο εσωτερικός τουρισμός ένα πιο λεπτομερέστερο σχεδιασμό να προσδιοριστούν οι περιοχές και οι δυνατότητες ...

 

ΕΡ:   Νομίζω ότι δεν έμπαινε ούτε καν ως θέμα προς συζήτηση έστω και χαμηλής επεξεργασίας.

 

ΑΠ:   Αν ρωτήσετε τους συντελεστές, ανθρώπους που είναι στο χώρο του τουρισμού, θα σας πούνε ότι οι Έλληνες είναι οι καλύτεροι πελάτες από την άποψη ότι είναι από χουβαρντάδες μέχρι σπάταλοι κατά την φάση των διακοπών τους. Το θέμα του εσωτερικού τουρισμού θέλει καλύτερο σχεδιασμό και πιο συστηματική δουλειά. Η συζήτηση στο συνέδριο έγινε για τους ξένους καθ’ ότι όλη η οικονομία στηρίζεται σ' αυτούς και δεν έχουνε γίνει ειδικές και εμπεριστατωμένες μελέτες πως είναι δυνατόν να βελτιωθεί το ρεύμα του εσωτερικού τουρισμού. Δεν είναι ένα εύκολο πράγμα. Είναι δύσκολο διότι οι Έλληνες συνήθως κάνουν διακοπές τη θερινή περίοδο που συμπίπτει με την περίοδο της μεγίστης τουριστικής δραστηριότητας των αλλοδαπών. Η επίτευξη στόχων που θα βελτιώσουν την επισκεψιμότητα  από το εσωτερικό θα πρέπει να τη δούμε περισσότερο εκτός της αιχμής της τουριστικής περιόδου. Επίσης πρέπει να αναπτυχθεί περισσότερο η υποδομή που σχετίζεται με ήπιες μορφές εσωτερικού τουρισμού και που θα εκμεταλλεύεται πλεονεκτήματα που έχει η περιοχή μας. Πλεονεκτήματα που αφορούν την φύση και το περιβάλλον της. Επίσης θα εκμεταλλεύεται πλεονεκτήματα που έχουμε ως κοινωνία και πολιτισμός  ώστε  να μπορέσουμε με ένα συστηματικό τρόπο να βελτιώσουμε αυτή τη διάσταση που λέγεται εσωτερικός τουρισμός. Διαφορετικά δεν γίνεται.

 

ΕΡ:   Ο παράγοντας που την τελευταία δεκαετία μπαίνει στα τουριστικά πράγματα και του νομού μας είναι συνέχεια αυτών που λέγατε τώρα είναι ο εναλλακτικός τουρισμός.

 

ΑΠ:   Οι εναλλακτικές μορφές θα πλουτίσουν το συνολικό τουριστικό προϊόν, δεν μπορεί όμως κανείς να ισχυριστεί ότι μόνο με εναλλακτικές μορφές τουρισμού θα μπορέσουμε να αναπτύξουμε την τουριστική μας οικονομία. Ο τομέας αυτός έχει περιορισμένες δυνατότητες και τον βλέπω περισσότερο συμπληρωματικό στην γεωργία και τον μαζικό τουρισμό.

 

ΕΡ:   Πορευόμαστε σε μια προσέγγιση που αναδεικνύει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει αυτή η μορφή τουρισμού ή το έχουμε εκλάβει ως μια ακόμη επιχειρηματική δραστηριότητα από την όποια παίρνουμε το περίβλημα και χάνουμε την ουσία που είναι ο ανθρώπινος παράγοντας;

 

ΑΠ:   Αυτή η μορφή τουριστικής δραστηριότητας έχει υψηλές απαιτήσεις. Για να μπορεί να έχει αποτελέσματα θα πρέπει να ενσωματώσει τον παράγοντα άνθρωπο μέσα στην όλη δραστηριότητα. Ό,τι δεν μπορεί να δώσει ο μαζικός τουρισμός πρέπει να το δώσει ο εναλλακτικός τουρισμός. Και είναι η ανθρώπινη επαφή και η επαφή με την φύση. Αυτά είναι δύο βασικά στοιχεία.

  

ΕΡ:   Η παράδοση είναι  σε αντιδιαστολή ή συμπόρευση με την ανάπτυξη;

 

ΑΠ:   Συνήθως χρησιμοποιούνε ορισμένα στοιχεία της παράδοσης για να δημιουργήσουνε μια ταυτότητα σε μια περιοχή και να τονίσουνε την ιδιαιτερότητα της περιοχής έναντι των άλλων και για να δημιουργήσουνε έτσι πιο ιδιαίτερες εντυπώσεις κτλ. Γι' αυτό εμπλουτίζουν την όλη διαμονή με προγράμματα που μεταφέρουν στους επισκέπτες ορισμένα στοιχεία της  παράδοσης, μουσική, χορός, παραδοσιακές γιορτές. Επειδή ο τουρισμός όμως τα τυποποιεί όλα παρουσιάζεται έτσι μια εμπορευματική μορφή της παράδοσης, η οποία χάνει το στοιχείο της αυθεντικότητας, το στοιχείο της γνησιότητας, το στοιχείο του αυθορμητισμού, του πηγαίου, κάθε στοιχείο δηλαδή που βγαίνει μέσα από τον ντόπιο και προσφέρεται ως ένα τυποποιημένο, συσκευασμένο προϊόν.

 

ΕΡ:   Νομίζω σε σχέση με όλα αυτά που λέμε θα πρέπει να πούμε δυο λόγια για την Κρητική διατροφή.

 

ΑΠ:   Η κρητική διατροφή είναι ένας άϋλος θησαυρός ο οποίος αναζητά τον εξερευνητή του. Από μακροχρόνιες ιατρικέ έρευνες διαπιστώθηκε ότι η κρητική διατροφή, η διατροφή που είχαν οι προηγούμενες γενιές στην Κρήτη ήταν η βέλτιστη διατροφή από άποψη αποτελεσμάτων υγείας και μακροζωίας σε όλο τον κόσμο. Το θέμα βρίσκεται πρώτα απ΄όλα στους ίδιους τους Κρητικούς, το πως δηλαδή η διατροφή την οποία είχαν οι παππούδες τους μπορεί να αναβιώσει στις σημερινές συνθήκες και να βελτιωθεί η ζωή τους σήμερα. Επίσης η Κρητική διατροφή μπορεί να αξιοποιηθεί και στη σφαίρα της οικονομίας και στη σφαίρα του τουρισμού. Μας δίνει πολλά σημαντικά πλεονεκτήματα, όχι στην τουριστική οικονομία αλλά και στην γεωργία αφού διατροφή αυτή στηρίζεται στα προϊόντα που παράγει η κρητική γη. Απλώς χρειάζεται πρώτα να το πιστέψουν οι ίδιοι οι Κρητικοί να αναγνωρίσουν σωστά ποια είναι η κρητική διατροφή, και αφού πιστέψουν να προσπαθήσουν με μεθοδικό τρόπο να περάσουν ορισμένα στοιχεία αυτής της διατροφής στη σφαίρα της οικονομίας και ειδικότερα της τουριστικής οικονομίας. Αυτό πρέπει να γίνει σωστά. Μέχρι τώρα περιορίζεται το θέμα στη μαγειρική.

 

ΕΡ:   Δηλαδή η κρητική διατροφή δεν είναι μόνο κουζίνα;

 

ΑΠ:   Όχι βέβαια. Σε καμία περίπτωση. Η κρητική διατροφή ξεκινάει ως μια φιλοσοφία για τη ζωή, ένας τρόπος ζωής  που σχετίζεται με τα προϊόντα, τη σύνθεση και την κατανάλωση των προϊόντων, αλλά σχετίζεται και με την υπόλοιπη ζωή που κάνουν οι άνθρωποι. Είχα την ευκαιρία όλα αυτά τα θέματα να τα αναπτύξω εμπεριστατωμένα σε ένα βιβλίο το οποίο κυκλοφορεί τώρα. Εκεί υπάρχει μια ιστορική εξέταση της εξέλιξης  της διατροφής στην Κρήτη. Των στοιχείων που διαμόρφωσαν αυτή τη διατροφή και τον τρόπο ζωής στους κρητικούς. Επίσης υπάρχει στο τελευταίο μέρος μια ανάλυση που δείχνει πως αλλοιώθηκε ή χάθηκε η κρητική διατροφή. Ωστόσο υπάρχουν δυνατότητες να επαναφέρει κανείς ορισμένα στοιχεία του τρόπου ζωής και της διατροφής που είχανε οι πρόγονοί μας και στις σημερινές συνθήκες. Το να αλλάξουμε όμως τον τρόπο ζωής μας είναι πολύ δύσκολο, ωστόσο όμως πολλά στοιχεία απ' αυτά μπορούνε να αναβιώσουν στα πλαίσια της σημερινής πραγματικότητας και ζωής.

 

ΕΡ:   Τα τελευταία χρόνια ενώ αποκλίνουμε απ' αυτό που περιγράφουμε τόση ώρα ως κρητική διατροφή έχω την αίσθηση ότι δεν έχουμε  συναίσθηση αυτής της απόκλισης νομίζοντας ότι  οι σημερινοί κρητικοί συνεχίζουμε να τηρούμε αυτό το πρότυπο.

 

ΑΠ:   Δυστυχώς αυτό υπάρχει ως μια ψευδαίσθηση που βασίζεται στη μαγειρική. Δηλαδή αν μαγειρεύουμε σήμερα και τρώμε πιλάφι στο σπίτι μας ή στις εκδηλώσεις θεωρούμε ότι αναβιώνουμε την κρητική διατροφή. Υπάρχει η ψευδαίσθηση ότι αν προσπαθήσουμε να μαγειρεύουμε ορισμένα φαγητά με τον τρόπο που παραδοσιακά μαγειρευότανε αυτό είναι κρητική διατροφή. Δεν είναι έτσι τα πράγματα, θα πρέπει να δούμε τα πράγματα στο σύνολό τους, να τα προσδιορίσουμε πολύ πιο συγκεκριμένα. Αν δεν το κάνουμε αυτό, θα υπάρχει ένα τοπίο ομιχλώδες για να δρα ελεύθερα η «μεσογειακή διατροφή», -ένας επινοημένος όρος, με το περιεχόμενο της κρητικής διατροφής- που όμως προωθείται και αναγνωρίζεται σε διεθνές επίπεδο.

 

ΕΡ:   Ποιο είναι το βασικό πρόβλημα της  χανιώτικης υπαίθρου;

 

ΑΠ:   Είναι ότι η οικονομία της χανιώτικης υπαίθρου έχει μείνει στις παραδοσιακές δομές που δεν μπορεί να λειτουργήσει στα σύγχρονα πλαίσια. Τα προβλήματα κυρίως είναι διαρθρωτικού χαρακτήρα. Τα χωριά της υπαίθρου εγκαταλείφθηκαν από τις παραγωγικές ηλικίες και έχουν μείνει γεροντικές ηλικίες εκεί. Σήμερα έχει επιδεινωθεί το πρόβλημα, διότι δεν μπορούν να υπάρξουν εκείνες οι μεταβολές καθώς δεν υπάρχει το ανθρώπινο δυναμικό για να αναλάβει την τοπική ανάπτυξη. Όλη η οικονομία βασίστηκε στις κοινοτικές επιδοτήσεις και από κάποια στιγμή και πέρα που αυτές θα εκλείψουν ολόκληρος ο τομέας της γεωργίας θα μείνει ξεκρέμαστος. Πρέπει να γίνουνε σοβαρές αλλαγές στη γεωργική οικονομία μας για να μπορεί να μη χάσουμε και πολύ μεγαλύτερο έδαφος απ' αυτό που έχουμε χάσει μέχρι τώρα. Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα.

 

ΕΡ:   Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι οι μετανάστες μπορούν να είναι και αυτοί συμμέτοχοι στην ανάπτυξη αυτής της χώρας;

 

ΑΠ:   Στο οικονομικό επίπεδο οι μετανάστες ήρθαν να καλύψουν ένα κενό στην αγορά εργασίας που υπήρχε στη χώρα μας κάτι που έγινε και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μάλιστα, με πρόσφατη ανακοίνωση της, η ευρωπαϊκή επιτροπή εκτιμά ότι στα επόμενα είκοσι χρόνια θα χρειαστεί να διπλασιαστεί έως τριπλασιαστεί ο αριθμός των μεταναστών  ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα στην αγορά εργασίας σε επίπεδο Ευρώπης. Αυτό σχετίζεται με την υπογεννητικότητα που υπάρχει γενικά σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και στη χώρα μας όπου δεν υπάρχουν άνθρωποι που να μπορούν να καλύψουν τομείς της οικονομίας, της ανάπτυξης που συντελείται.  Υπάρχουν ολόκληροι τομείς που έχουν παραδοθεί ολοκληρωτικά στους αλλοδαπούς και θα το έλεγα έτσι σχηματικά ότι η αγορά εργασίας έχει διαμορφωθεί σε δύο πλευρές στην πρωτεύουσα και τη δευτερεύουσα. Η πρωτεύουσα καλύπτεται από τους ημεδαπούς και είναι οι δουλειές με απαιτήσεις και η δευτερεύουσα , κατά βάση  εργατοτεχνικού προσωπικού κυρίως δουλειές, που καλύπτεται από αλλοδαπούς.

 

ΕΡ:   Ουσιαστικά η ανακοίνωση της ευρωπαϊκής επιτροπής είναι σε διάσταση με ένα αίσθημα που προσπαθούν κάποιοι να καλλιεργήσουν σχετικά με την αναγκαιότητα των μεταναστών και κατά πόσον συμβάλλουν οι ίδιοι για την ανάπτυξη της Ευρώπης ή στην αύξηση της ανεργίας.

 

ΑΠ:   Να το πούμε διαφορετικά. Αν κάνουμε μια υπόθεση, αν έφευγαν όλοι οι αλλοδαποί, θα είχε καταρρεύσει η οικονομία μας. Το πρόβλημα είναι ότι θα πρέπει να λειτουργούν στη σφαίρα της νόμιμης οικονομίας και να μην είναι οι αλλοδαποί οι άνθρωποι προς εκμετάλλευση. Αυτό δεν προάγει  την οικονομία και δημιουργεί ένα σωρό κοινωνικά προβλήματα. Εμείς θα πρέπει να προσέχουμε ώστε όλος αυτός ο κόσμος να μην περιθωριοποιείται και να μην αποκλείεται κοινωνικά, διότι τότε θα προκύψουν πολύ μεγάλης έκτασης κοινωνικά προβλήματα, μιας και οι αλλοδαποί που βρίσκονται σήμερα στην Ελλάδα και στην περιοχή μας είναι αρκετοί. Το 10% του πληθυσμού μας είναι αλλοδαποί. Είναι ένα πολύ σημαντικό νούμερο και αν το δούμε σε επίπεδο κοινωνίας, αν αυτό το 10% περιθωριοποιηθεί ή αποκλειστεί γενικότερα μπορεί να προκύψουν μεγάλης έκτασης προβλήματα.

 

ΕΡ:   Τελικά ανάπτυξη για να περνάμε καλύτερα εμείς το υποκείμενο της ανάπτυξης ή ανάπτυξη έτσι γενικώς;

ΑΠ:   Το κοινωνικό περιεχόμενο της ανάπτυξης είναι ό,τι το αποτέλεσμα της ανάπτυξης πρέπει να το καρπώνεται όλη η κοινωνία. Ζούμε στα πλαίσια μιας καπιταλιστικής οικονομίας όπου τα οφέλη συγκεντρώνονται περισσότερο στους λίγους, ωστόσο όμως για μας στο επίπεδο που βρισκόμαστε και που ενεργούμε, όλες μας οι ενέργειες θα πρέπει να έχουν μέσα τους και το κριτήριο πως διαχέονται στο σύνολο της κοινωνίας τα οφέλη από την ανάπτυξη. Αυτό σχετίζεται με το περιεχόμενο της ίδιας της ανάπτυξης, τι ανάπτυξη θέλουμε και για ποιον τη θέλουμε. Πολλές φορές το στοιχείο αυτό το συναντάμε στην καθημερινότητα μας, το βρίσκουμε μπροστά στις πολιτικές μας αποφάσεις. Να το περιγράψω αυτό με ένα παράδειγμα. Πριν μερικές μέρες σε μια εκδήλωση για τη Γαύδο  προέκυψε το θέμα ποιο είναι το μέλλον  του νησιού και πως είναι δυνατόν να υπάρξει μια οικονομική ανάπτυξη. Αμέσως το ερώτημα που τέθηκε είναι ποιον θα ωφελήσει αυτή η οικονομική ανάπτυξη, γιατί παρουσιαστήκανε πολλές προτάσεις και σχέδια. Δηλαδή θα μπορούσαν εκεί να γίνουν πολύ μεγάλες επενδύσεις, αλλά αυτό θα έχει κανένα όφελος για τους ίδιους τους κατοίκους; αυτό είναι λοιπόν το βασικό ερώτημα.

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr