Αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της τοπικής Αυτοδιοίκησης [2] Εκτύπωση

 

του Γιώργου Αγοραστάκη

Για την ιστορία…

Οι θέσεις μου στη 4η συνεδρίαση της Επιτροπής του ΥΠΕΣ (24/2/2017) για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Σε γενικές γραμμές δήλωσα σύμφωνος με τις προτάσεις που διατυπώθηκαν εισηγητικά, πλην των παρακάτω, για τις οποίες επεσήμανα τα κύρια σημεία των διαφωνιών μου… όπως είχαν διατυπωθεί πριν 6 μήνες στη 2η συνεδρίαση της Επιτροπής.

«Κύρια σημεία διαφωνίας επί της εισήγησης 2ης Θεματικής Ομάδας Θεσμική συγκρότηση & Λειτουργία Τ.Α.

1)       Χωροταξική διάρθρωση - Διοικητική διαίρεση σελ.6

Αφού πρώτα συμφωνήσω ό,τι δεν είναι του παρόντος μια νέα χωροταξική αναδιάρθρωση και ό,τι πρώτα πρέπει να προηγηθεί η αλλαγή στο γενικότερο θεσμικό πλαίσιο συγκρότησης και λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης, στην συνέχεια, σε δεύτερη φάση προτείνω την συνολική αναθεώρηση της χωροταξικής διάρθρωσης των ΟΤΑ με το πνεύμα της προηγούμενης πρότασής μου [σημείο 6-συνημμένο] «….Σε δεύτερη φάση, πρέπει να καθοριστούν τα αντικειμενικά κριτήρια και τα βέλτιστα μεγέθη των ΟΤΑ ώστε να μπορεί να λειτουργήσουν οι τοπικές κοινωνίες στα πλαίσια της Αυτοδιοίκησής τους και να σχεδιαστεί η νέα γεωγραφική αναδιάταξη. Είναι αναγκαίο να σχεδιαστούν από την αρχή ειδικές ρυθμίσεις για ομοειδείς περιοχές όπως για τις μητροπολιτικές περιοχές, τις νησιωτικές, τις ορεινές περιοχές.»

2)       Σύστημα διοίκησης Περιφερειών σελ.37 και άλλες σχετικές ρυθμίσεις

Διαφωνώ πλήρως με τα προτεινόμενα μέτρα, όπως και με την αιτιολόγησή τους. Κατ’ αρχήν, προτείνονται 2 εντελώς αντίθετης λογικής μέτρα (δύο μέτρα και δύο σταθμά) μεταξύ α’βάθμιας και β’βάθμιας Αυτοδιοίκησης.

Η προτεινόμενη ρύθμιση για την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση δεν είναι ουδόλως δημοκρατική, θα οδηγήσει σε περεταίρω πολιτικοδιοικητική συγκέντρωση στο νομό της έδρας, ο οποίος θα μονοπωλήσει την πολιτική εξουσία σε βάρος των άλλων νομών.

Στην προηγούμενη το τοποθέτησή μου [σημείο 4-συνημμένο] ανέφερα: «Η αποκέντρωση δεν πρέπει να οδηγεί σε μια νέα περιφερειακή συγκέντρωση. Ο «Καλλικράτης» στο β’ βαθμό δημιούργησε μια νέα συγκέντρωση στο κέντρο της Περιφέρειας. Η συγκέντρωση αυτή είναι πολιτική και διοικητική. Οι απόμακρες περιοχές είναι εντελώς αποκομμένες από τα περιφερειακά κέντρα εξουσίας. Έτσι εκ των πραγμάτων τίθεται το ζήτημα της ενδοπεριφερειακής αποκέντρωσης. Η εφαρμογή της αρχής της εγγύτητας και της «επικουρικότητας» και πρέπει να είναι κατά το δυνατόν πλήρης και εσωτερικά στο β’ βαθμό Αυτοδιοίκησης…. Ως εκ τούτων χρειάζεται αναθεώρηση η εσωτερική διάρθρωση – πολιτική και διοικητική- της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης και ενίσχυση της νομαρχιακής δομής και λειτουργίας της.»

Κατόπιν αυτού προτείνω: την αναλογική με την Α ’βάθμια Αυτοδιοίκηση συγκρότηση και της Β’ ‘βάθμιας. Την εκλογή δηλαδή -κατ’ αντιστοιχία στο επίπεδο της Περιφερειακής Ενότητας- Νομαρχιακών Συμβουλίων, τα οποία θα εκλέγουν με τη σειρά τους τον επικεφαλής τους Πρόεδρο/Νομάρχη και θα έχουν συγκεκριμένες αρμοδιότητες - οριοθετημένες ως προς το Περιφερειακό Συμβούλιο- που μπορεί να είναι κυρίως οι νυν αρμοδιότητες της Οικονομικής Επιτροπής και της Επιτροπής Περιβάλλοντος στο επίπεδο του νομού.

3)       Νομικά Πρόσωπα της Αυτοδιοίκησης σελ.85, Κοινωφελείς Επιχειρήσεις Δήμων σελ.87, Ανώνυμες εταιρείες Ο.Τ.Α σελ.87, Αστικές εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα σελ.88

Κατά την γνώμη μου με τις ρυθμίσεις του Καλλικράτη, η Αυτοδιοίκηση έχασε και τον ελάχιστο ρόλο που είχε στην αναπτυξιακή διαδικασία της περιοχής της και οφείλεται -μεταξύ των άλλων - και στο γεγονός ότι περιορίστηκε η δυνατότητα ίδρυσης και συμμετοχής σε νομικά πρόσωπα και επιχειρήσεις με αναπτυξιακό σκοπό. Ειδικά στις μέρες μας μεγάλο ζητούμενο είναι αναπτυξιακός της ρόλος και της Αυτοδιοίκησης. Γι’ αυτό διαφωνώ με τις προτάσεις της εισήγησης για τα Νομικά Πρόσωπα. Στην προηγούμενη τοποθέτησή μου [σημείο 7-συνημμένο] σημείωνα. «…πρέπει να επανεξεταστεί στο σύνολό του το πλαίσιο σχεδιασμού της τοπικής ανάπτυξης. Ο «Καλλικράτης» αφαίρεσε οποιαδήποτε αναπτυξιακή προοπτική από το θεσμό. Στην πράξη οι ΟΤΑ δεν έχουν κανένα ρόλο και δεν μπορούν να αναλάβουν καμιά αναπτυξιακή πρωτοβουλία στην περιοχή τους.

Η διαχείριση του ΕΣΠΑ κατάντησε μια απόλυτα συγκεντρωτική διαδικασία. Το μονοπρόσωπο όργανο -ο «Περιφερειάρχης»- προΐσταται μιας υπηρεσίας αποκομμένης από τον αυτοδιοικητικό διοικητικό κορμό και αποφασίζει για τα πάντα… Πρέπει να ορίσομε στις σημερινές συνθήκες πως εννοούμε το «δημοκρατικό αναπτυξιακό προγραμματισμό» και να προσδιορίσομε συγκεκριμένα ποιος θα είναι ο ρόλος των συλλογικών οργάνων στην αναπτυξιακή διαδικασία, στο σχεδιασμό, στην διαχείριση των αναπτυξιακών προγραμμάτων και στην ενεργοποίηση του αναπτυξιακού δυναμικού κάθε περιοχής.»

Τέλος, επί της εισήγησης της 1ης Επιτροπής για τη «Κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των τριών επιπέδων Διοίκησης (κεντρική διοίκηση – τοπική αυτοδιοίκηση α' και β' βαθμού – αποκεντρωμένες διοικήσεις)», και πιο συγκεκριμένα στην μεθοδολογία που ακολουθείται στην καταγραφή των αρμοδιοτήτων, έχω να επισημάνω ό,τι πρέπει εξ’ αρχής για γίνει η διάκριση μεταξύ «τοπικών υποθέσεων» για τις οποίες συντρέχει το τεκμήριο της αρμοδιότητας στην Αυτοδιοίκηση και κρατικών αρμοδιοτήτων που μεταβιβάζονται/θα μεταβιβαστούν δια νόμου στην Αυτοδιοίκηση (ανάλογα α’ ή β’ βαθμού). Εδώ, πρέπει ένας νέος νόμος που θα ρυθμίζει αυτά τα θέματα να είναι ευθυγραμμισμένος με το Σύνταγμα και την νομική του ορολογία, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικές ταλαιπωρίες».